'Leesniveau kinderen daalt in de zomer'

Het is bijna zomervakantie. Voor veel kinderen betekent dit lekker spelen op de camping bij het zwembad, even niet denken aan school. Leraren ervaren dat de leesvaardigheid van kinderen tijdens de zomervakantie omlaaggaat. “Dat klopt”, zeggen ze bij de bibliotheek in Horst, “maar het hoeft niet.”

Sandra Lamers en Liset Janssen zijn leesconsulenten bij BiblioNu en weten alles over het leesgedrag van kinderen. “We noemen dat de zomerdip”, vertelt Lamers. “In de zomervakantie lezen kinderen minder en gemiddeld gaan ze dan een leesniveau achteruit. Het is de kunst om ze toch aan het lezen te houden, vooral de leuke boeken die ze leuk vinden om te lezen.” Gedurende het schooljaar bouwen kinderen hun leesniveau op, maar tijdens de zomervakantie zakt het weer in. Dit moet na de vakantie teruggepakt worden volgens de dames. “Het verschilt natuurlijk per kind, maar de kinderen die minder goed zijn in lezen gaan verder achteruit als ze niet lezen. Leerkrachten zeggen dat het gemiddeld een leesniveau lager is dan waarmee ze het vorige jaar geëindigd zijn. Als ze blijven lezen dan zakt het niet of kan het juist een niveau stijgen.” Dat er minder gelezen wordt, is een algemene trend. “Door alle andere middelen die kinderen hebben, wordt er in het algemeen minder buiten schooltijd gelezen", legt Janssen uit. “Vanuit ons beroep gaan we naar scholen, om kinderen enthousiast te maken in het lezen. Voor ons is het belangrijk dat kinderen niet lezen omdat het moet, maar omdat ze het leuk vinden. Als het leuk is, lees je vanzelf meer.” Sandra vult aan: “Het maakt eigenlijk niet uit wat ze lezen, al is het een stripboek, een tijdschrift, een moppenboek of zelfs de folder van de dierentuin, het gaat erom dat ze in de zomervakantie blijven lezen. Het maakt ook niet uit als het op een tablet of e-reader is, dat hoort ook een beetje bij de tijd.”

Thuisonderwijs
Door het coronavirus was het onderwijs het afgelopen anderhalf jaar een stuk anders, iets wat ook een impact heeft op het leesniveau en –gedrag van kinderen. “Bij kinderen heb ik wel het gevoel dat ze door corona minder lezen, zeker in de tijden dat ze thuis waren en thuisonderwijs kregen”, vertelt Sandra. “Er zijn best kinderen die voor de ontspanning thuis een boek erbij pakken, maar ik heb het idee dat ze eerder andere dingen gingen doen. Ik denk dat kinderen na hun online les het liefste naar buiten gaan om te spelen, wat ook niet verkeerd is.” Liset: “Normaal gesproken gaan we naar scholen om kinderen enthousiast te maken over lezen en boeken. Dat hebben we heel lang niet mogen doen, dus ze hebben minder contactmomenten met boeken. Scholen zijn meer gefocust op het technische niveau van het lezen, wij zijn er meer voor het leesplezier. Leerkrachten komen er niet altijd aan toe om die rol over te nemen. We hebben wel een aantal online activiteiten gedaan, maar dan kom je niet veel verder dan een quizje over een boek.”

Activiteiten
Lezen is meer dan alleen de techniek, vertellen ze. Het is ook belangrijk dat de belevingswereld en fantasie worden gestimuleerd en dat de woordenschat wordt verrijkt. Er zijn meer dan genoeg activiteiten om dat te stimuleren, ook in de zomervakantie als er geen school is. “We hebben samen met verschillende scholen het Zomerlezen, waarbij de kinderen een boekje krijgen waarin ze kunnen schrijven wat ze gelezen hebben”, vertelt Janssen. “Na de vakantie wordt er een leuke activiteit mee gedaan of krijgen ze een beloning.” Lamers: “Een ander voorbeeld is de Leesbingo. Dan krijgen ze een bingoformulier met vakjes als ‘lees als het regent’, ‘lees in het donker met een zaklamp’, ‘lees een moppenboek’, ‘luister een podcast’, die ze kunnen afstrepen. Ook door te luisteren kun je net zo goed in zo'n verhaal duiken als wanneer je leest. Je leest dan natuurlijk geen woorden, maar je hebt wel plezier met een verhaal en het helpt nog steeds met de woordenschat. Nu hebben we een ‘book cover challenge’. De opdracht voor kinderen is om te kijken naar hoe je een kaft ontwerpt en dan vragen we of ze zichzelf erin kunnen tekenen of photoshoppen.” Janssen vult aan: “Met de 'book cover challenge' moet je echt goed kijken naar wat er op zo'n kaft staat, welke tekst, welke kleuren, enzovoorts.”

Het goede voorbeeld
Een goede leesvaardigheid bij kinderen begint ook bij de ouders. “We hebben wel eens statistieken gezien waarin staat dat kinderen 90 procent van hun leesbevordering thuis ontwikkelt”, vertelt Janssen. “Als ouders daarin geen voorbeeldfunctie geven, dan gaan kinderen ook niet zo snel lezen. Ouders lezen tegenwoordig ook steeds minder. Ouderbetrokkenheid is voor ons belangrijk. We wijzen ze op alle mogelijkheden die er zijn, zoals het karaokelezen, toneelleesboeken, podcasts, graphic novels, enzovoorts. Als een kind helemaal gek is van paarden, dan zijn er genoeg informatieboeken die ze kunnen lezen. Maar ook voetbal en Fortnite.” Lamers: “Het belangrijkste is om samen te lezen en om met kinderen te praten over wat ze gelezen hebben. Geef ook zelf het goede voorbeeld, al is het een tijdschrift.”
Sinds mei is de bibliotheek van Horst geopend op de nieuwe locatie in 't Gasthoês, waar ze druk bezig zijn met interessante activiteiten en programmering voor de jeugd. Janssen: “We willen voor de jongsten wekelijkse voorleesuurtjes doen. In de zomervakantie willen we een aantal activiteiten doen. Na de vakantie begint de Kinderboekenweek en in samenwerking met openluchtmuseum De Locht willen we workshopjes doen over boeken, maar ook over digitale vaardigheden.”

Tekst en beeld: Koen van Meijel