Referendum: sleepnet of vangnet?

8-3-2018 door: Redactie
Inwoners van Horst aan de Maas stemmen op woensdag 21 maart niet alleen voor de nieuwe gemeenteraad, maar mogen net als de rest van Nederland ook in een raadgevend referendum hun mening geven over de nieuwe Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Maar wat houdt die nieuwe wet nu precies in? HALLO Horst aan de Maas legt het uit.

De Wet op inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) gaat over het werk van Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten als de AIVD (Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst). In de wet staat beschreven wat hun taken zijn en welke middelen zij wel en niet mogen inzetten. Hun opdracht? De veiligheid in Nederland helpen te beschermen door het verzamelen en analyseren van allerlei gegevens. Dan gaat het bijvoorbeeld over dreigingen en risico’s voor de samenleving en terrorisme.

De nieuwe wet gaat de huidige wet uit 2002 vervangen. Deze was volgens de regering verouderd. De manier van informatie uitwisselen is sinds die tijd enorm veranderd, stelt deze. Waar vroeger alles nog via de lucht, via de ether, verliep, communiceren we tegenwoordig grotendeels via internet. In plaats van via de ether, loopt de meeste informatie afkomstig van smartphones, laptops en andere apparaten nu via glasvezel- of koperkabels. Vanuit de wet uit 2002 mogen de AIVD en MIVD deze kabelgebonden communicatie maar beperkt onderscheppen. Dat mag nu namelijk alleen nog maar ‘gericht’. De communicatie moet in dat geval gekoppeld zijn aan een bepaalde persoon of organisatie, zoals bij het aftappen van telefoon- of emailverkeer van en naar een bepaald nummer of IP-adres. Het gevolg is dat het merendeel van de telecommunicatie buiten het zicht van de diensten blijft, omdat soms gewoon niet duidelijk is welke personen zij in de gaten moeten houden of omdat verdachte personen anoniem gebruikmaken van het internet via een wifinetwerk in een openbare ruimte.

De nieuwe wet wil om de veiligheid van de samenleving te waarborgen de mogelijkheden om kabelgebonden communicatie af te tappen uitbreiden. Zo kan de regering beter cyberaanvallen tegengaan en op gelijke voet samenwerken met buitenlandse veiligheidsdiensten, stelt zij. Die ruimere mogelijkheden kunnen ertoe leiden dat bij de diensten ook gegevens terecht komen over personen die niet kwaadwillend zijn. Zo mogen de diensten in de toekomst bijvoorbeeld een brede stroom van telecommunicatie tussen een Syrische stad en Nederland aftappen, als dit gericht is op een specifiek doel. Niet-relevante gegevens moeten zo snel mogelijk worden vernietigd, staat in het nieuwe voorstel. Om ervoor te zorgen dat dit zorgvuldig gebeurt, wordt het onafhankelijk toezicht op de twee diensten uitgebreid.

Hoewel de regering stelt dat de nieuwe wet de veiligheid in Nederland beschermt, maken ook veel mensen zich zorgen over de gevolgen van de wet voor de privacy van burgers. De maatregel kan leiden tot zelfcensuur en beperkt de vrijheid om afwijkende meningen te delen, omdat alles wat je zegt of deelt met anderen kan worden afgetapt, stellen tegenstanders van de wet. De initiatiefnemers van het referendum maken zich vooral zorgen om het zogenaamde ‘sleepnet’ dat kan worden ingezet om informatie te verzamelen. Zo mag een hele wijk afgeluisterd worden wanneer er een verdacht persoon in woont of mag er een geheime DNA-databank aangelegd worden waar iedereen in terecht kan komen. Instanties als de Raad van State, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de Nederlandse Vereniging van Journalisten en verscheidene wetenschappers hebben ook hun zorgen geuit over deze wet.

Een referendum wordt niet zomaar gehouden. Daarvoor moeten tenminste 300.000 verzoeken van burgers of organisaties worden ingediend. Het referendum over de Wiv is een initiatief van vijf Amsterdamse studenten die het Sleepwet-burgerinitiatief startten. Pas als meer dan 30 procent van de bevolking gestemd heeft en de meerderheid hiervan is tegen de wet, kan de regering het parlement voorstellen om de wet in te trekken. Het gaat hier om een raadgevend referendum. Dat wil zeggen dat de regering en het parlement dus niet verplicht zijn de uitslag te volgen. Er werd één keer eerder een raadgevend referendum gehouden in Nederland. In april 2016 mocht iedereen stemmen over de Associatieovereenkomst tussen de EU en Oekraïne. Inmiddels wil de regering het raadgevend referendum weer afschaffen. In 2018 stemmen de Eerste en Tweede Kamer hierover, maar omdat het besluit over het referendum over de sleepwet al eerder genomen is, kan deze gewoon doorgaan.

Bron: www.referendum-commissie.nl

Wat vindt de politiek in Horst aan de Maas?

Hoewel de Wiv geen gemeentelijke kwestie is en ook niet voorkomt in de partijprogramma’s van de politieke partijen van Horst aan de Maas, willen enkele lokale partijen op verzoek van de HALLO wel een standpunt innemen bij deze discussie.

“De VVD is voorstander van de sleepwet”, zegt lijsttrekker Peter Elbers. “Wij vinden dat we er alles aan moeten doen om Nederland te beschermen. De inlichtingendiensten spelen daar een cruciale rol in. De huidige wet die gaat over de bevoegdheden van deze diensten is decennia oud en gemaakt toen bijvoorbeeld de smartphone nog niet bestond, dus het is noodzakelijk dat die gemoderniseerd wordt.” De VVD benadrukt wel het belang van de strenge regels met betrekking tot de sleepwet. “De nieuwe wet is geen vrijbrief voor de inlichtingendiensten om zomaar toegang te krijgen tot de gegevens van willekeurige Nederlanders. Het gaat echt om specifieke opdrachten. Daarom staan er strenge regels op papier en is er een commissie die er toezicht op houdt dat de wet juist wordt uitgevoerd.”

“Als fractie in Horst aan de Maas hebben we besloten om hierover geen standpunt in te nemen”, aldus fractievoorzitter Roy Bouten van de PvdA. “We hebben er natuurlijk wel gesprekken over gehad, maar de balans tussen privacy en veiligheid is een heel persoonlijke. Wij vinden het vooral belangrijk dat mensen zich verdiepen in die sleepwet, een mening vormen en gaan stemmen.”

De SP is tegenstander van de Sleepwet. “Aanslagen voorkomen doe je door gericht terroristen te volgen en geradicaliseerde salafistische netwerken te ontmantelen”, zegt partijlid Wilma Kurvers. “Het met een ‘sleepnet’ massaal binnenhalen van gegevens van onschuldige burgers helpt daarbij niet. Informatie van alle Nederlanders kan straks worden gedeeld met de geheime diensten van andere landen, ook gegevens die helemaal niet zijn geanalyseerd en waarvan we dus ook niet weten of die tegen onze burgers kunnen worden gebruikt. De nieuwe wet op de geheime diensten gaat gelden voor alle mogelijke technologieën die in de toekomst worden ontwikkeld, zonder dat de Tweede Kamer dat weet of daarvan op de hoogte wordt gebracht.”

Tip of mail de redactie Druk dit artikel af
Disclaimer | Copyright© 2018 Kempen Media b.v. | Ontwerp & realisatie Kempen Communicatie
Kempen Media b.v. is partner van Kempen Communicatie b.v.
Kempen Communicatie: Strategie, Creatie, Realisatie