‘Het was een kwestie van tijd voordat het hier zou gebeuren’

Een enorme hoeveelheid regen viel de afgelopen week uit de hemel, wat zorgde voor de grote wateroverlast. Het is behoorlijk ongewoon, maar niet uniek of onmogelijk, vertelt weerman Lei Spreeuwenberg uit Lottum.

“Dit is behoorlijk ongewoon, zeker voor deze regio", legt weerman Lei Spreeuwenberg uit. “In andere regio's in Europa komt dit wel vaker voor, dus het was een kwestie van tijd voordat het hier zou gebeuren.” De hevige regenval ontstond door een combinatie van factoren. “Overal om ons heen, in het zuiden, het oosten en ook Scandinavië, bevond zich warme lucht. Ten westen van ons was het een stuk koeler, eigenlijk het weer dat we normaal zouden hebben. Die gebieden botsten op elkaar en in het overgangsgebied rond Frankrijk ontstonden depressies. Die wilden naar de Alpen, maar ze zaten min of meer gevangen, omdat zich aan alle kanten warme lucht bevond. Het lagedrukgebied kon zich moeilijk verplaatsen, maar kreeg wel steeds meer brandstof.” Dit gebied raakte zo vol dat het weer rond Noordoost-Frankrijk, de Eiffel, Rijnland-Plats, Noordrijn-Westfalen en de Ardennen losbarstte. “Dezelfde situatie heeft zich ook in 2002 en 2013 voorgedaan in Zuid-Duitsland, wat toen zorgde voor historische hoogwaterstanden van de Donau en Elbe. Daar hadden ze toen regenhoeveelheden van 500 millimeter, hier hebben we maximaal 250 millimeter gehad. Als we hier het dubbele hadden gehad, waren de poppen aan het dansen en dan hadden alle dorpen langs de Maas onder water gestaan.”

Klimaatverandering
De problemen zijn niet alleen de schuld van klimaatverandering, vertelt de weerman. “We weten dat het klimaat opwarmt, maar we kunnen pas zo'n 120 jaar terugkijken. Voor zover we weten hebben we zo'n 500 tot 600 jaar geleden ook een kleine ijstijd gehad en we gaan nu ook weer richting een kleine ijstijd. Dat kan alleen ontstaan als het klimaat opwarmt. Dat maken we nu mee. Het klimaat wordt nu ook voor een groot gedeelte aangetast door de mens, dat komt door bijvoorbeeld de uitstoot van stikstof. In het verleden woonden ook veel minder mensen in een gevarenzone van een rivier. Iedereen wil nu zo dichtmogelijk bij het water wonen, met alle gevolgen van dien.” Lei vertelt dat het een kwestie van tijd was tot dit zou gebeuren en het zeker niet de laatste keer is. “Ik verwacht dat we een keer een situatie zullen krijgen waarbij in bepaalde gebieden 400 millimeter zal vallen. Dan zal het niet meer te verhapstukken zijn. Je kunt niet zeggen wanneer het zal gebeuren. In 2002 zeiden ze dat het een unieke situatie is, maar in 2013 gebeurde het en vorige week weer.” De grootste reden dat de gebeurtenissen van vorige week voor zoveel ellende zorgden, komt vanwege de snelheid van het water. “Je kunt het eigenlijk vergelijken met zo'n moderne douchekop. Als ik de kraan op een normale stand aanzet, dan kan ik lekker fijn douchen. Maar als ik hem op een andere stand zet waardoor al het water in een harde en felle straal uit het midden komt, dan voelt het toch anders aan, terwijl de massa water hetzelfde is. Als in Valkenburg de hoeveelheid water verspreid werd over een aantal dagen, was er geen probleem geweest. In de 72 uur zijn periodes geweest waarin wolkbreuken plaatsvonden, waardoor er in een paar uur tijd heel veel regen valt.”

Voorspellen
Zelfs voor een weerman is het nog lastig om goed te kunnen vertellen wat de toekomst in petto heeft. “Het weer is heel dynamisch. Elk uur, elke dag, elke week, elke maand, elk jaar blijft het weer in beweging. Meteorologen zijn al blij als ze het weer voor de aankomende vijf dagen met een zekerheidspercentage van 70 procent kunnen verwachten, dus het is nu nog moeilijk te zeggen wat dit jaar of het volgend jaar zal gebeuren. Dat kunnen we alleen maar voorspellen. De rest van de zomer zal vrij normaal zijn, denken we. De afgelopen drie zomers waren extreem droog, maar het waterpeil is nu weer normaal, dus daar hoor je voorlopig niemand meer over.”

Tekst: Koen van Meijel