Is gemeente Horst aan de Maas klaar voor nog een hittezomer?

Het was weer heet in Nederland. Het ‘hitteplan’ werd afgekondigd in grote delen van het land. Vorig jaar had Nederland ook al last van extreme hitte en droogte. Veel boeren en andere ondernemers leden onder die barre omstandigheden. Is de gemeente Horst aan de Maas klaar voor nog zo’n zomer of moeten we ons massaal achter onze oren gaan krabben?

De man die hier alles vanaf weet, is de dijkgraaf van het Waterschap Limburg Patrick van der Broeck. Hij spreekt zijn zorgen uit over de komende zomer. “We hebben in Limburg veel water, maar water maken kunnen we niet”, vertelt Van der Broeck. “Er loopt ongeveer 27.000 kilometer aan waterwegen door deze provincie. Het is lastig om zo’n enorme hoeveelheid water op peil te houden als het droog is en dat kan funest zijn als we weer zo’n hittezomer als vorig jaar krijgen.”

Ook voor boeren is het lastig, zij moeten immers hun gewassen beregenen. “We hebben onlangs een onttrekking uitgegeven voor boeren”, zegt Van der Broeck. “Ze mogen nu geen water uit beken meer pompen. Voor veel boeren is dat niet zo heel erg, want zij hebben vaak een eigen grondwaterput. Dat water kan wel op gaan, en als deze droogte lang volhoudt, dan wordt het voor hen spannend.”

Klimaatdiscussie
Meijelnaar Hans Lansbergen, bestuurslid bij de Limburgse Land-en Tuinbouwbond (LLTB), maakt zich ook zorgen. “We hebben nu al een waterachterstand door de hittezomer van vorig jaar. Die is nog lang niet ingehaald. Wel hebben we nog een opslag van één jaar. Dit moet genoeg zijn voor een normale zomer.” Lansbergen is van mening dat we de discussie omtrent de klimaatveranderingen in de wereld niet meer kunnen ontwijken. “We zien de laatste jaren flinke pieken op gebied van weer: extreme hitte en flinke regenval. We mogen gewoonweg deze discussie niet meer ontkennen.”

Peilgestuurd water
Als er problemen zijn met de hoeveelheid water, moeten boeren oplossingen zoeken. “Gelukkig zijn zij daar heel goed in”, zegt Lansbergen. “In tijden van crisis moeten er innovatieve ideeën bedacht worden om mogelijke overlast tegen te gaan.” Van der Broeck legt één van die ideeën uit. “We zijn nu bezig met peilgestuurd water door akkers te loodsen via regenbuizen. Deze buizen vangen normaal gesproken water op en voeren ze af naar de beek en zo kan de boer snel overtollig water wegwerken voor de akkers. Maar we kunnen ze nu gebruiken om water op te slaan. We monteren een klepje aan het eind van de buis zodat het water blijft hangen. Dit water kunnen we weer gebruiken voor een hete zomer zonder water. Normaal gesproken spuiten de boeren water over de akkers, dat kost veel stroom en uiteindelijk verdampt een gedeelte van het water al in de lucht. Als we het water onder de akkers via de buizen gebruiken, dan wordt minder stroom verbruikt en verdampt er niets.”

'Te weinig water'
Voorbereiden op een droge zomer blijft lastig. Afgelopen winter werden er voorzorgsmaatregelen genomen voor een watertekort door het waterschap. “In de winter valt er veel water”, legt dijkgraaf Van der Broeck uit. “We hebben stuwen water laten vasthouden zodat ze op de hoogste stand bleven. Dit water kunnen we weer gebruiken. We hebben ook zo min mogelijk gemaaid, zodat het water opgeslagen blijft tussen het gras, riet, et cetera. Maar nog hebben we te weinig water. We liggen 20 tot 30 centimeter onder het niveau dat we nu moeten hebben.”

Van der Broeck heeft ook tips hoe mensen thuis mee kunnen helpen om het droogteprobleem tegen te gaan. “Een hele simpele truc is door je regenpijp af te zagen. Laat het opgevangen water niet verdampen in de regenpijp, maar laat het je tuin invloeien. Zo gaat de natuurlijke regen gewoon de grond in en komt het bij het grondwater terecht. Onze buitendienst houdt elke dag het waterpeil in de gaten. Maar als burgers zien dat er bijvoorbeeld een beek droog lijkt te worden, bel naar het watermeldpunt. Zo kunnen we elkaar helpen en zijn we nóg beter op de hoogte van de waterstand. Zo voorkomen we problemen.”

'Oprecht zorgen'
De droogte is niet alleen een probleem voor de boeren, maar ook voor de natuur. “Waar ik mij oprecht zorgen over maak, is de toestand van de bomen”, zegt Van der Broeck. “Die zijn er heel slecht aan toe. Ook dat is een gevolg van de extreme hitte van de zomer van 2018. Bekijk het zo: als ik slecht slaap, is mijn weerstand overdag slecht en is de kans dat ik de griep krijg groter. Zo gaat het ook bij bomen. Als ze in de zomer weinig gebruik kunnen maken van grondwater, wordt de weerstand slecht en worden de bomen ziek en sterven ze uiteindelijk af.”

Wat mensen meer kunnen doen volgens Van der Broeck is: “Stenen eruit, planten erin. Dat is goed voor de natuur en ook voor eventuele heftige regenbuien. Dan kan het water beter weglopen, door bijvoorbeeld de wortels van een boom. Uiteindelijk warm je ook letterlijk en figuurlijk de aarde op met een stenen vloer. Loop maar eens met een buitentemperatuur van 35 graden met je blote voeten over je stenen vloer. Dat is niet te doen.” Van der Broeck maakt zich serieus zorgen over de waterstand en de hitte. “Er moet zeker wat gebeuren, dat is duidelijk. We roepen iedereen op om dit probleem zoveel mogelijk te verhelpen. Het enige voordeel van de hitte is wel dat het perfect barbecueweer is.”